Kaliforniya seçmenleri, milyarderlere yönelik tek seferlik vergi öngören 40 numaralı Öneri’yi reddetti. Associated Press’in pazartesi aktardığı sonuç, işçi sendikalarıyla teknoloji sektörünün en zengin isimlerini karşı karşıya getiren ve pahalıya mal olan kampanyanın ardından geldi. Öneriye Vali Gavin Newsom da karşı çıkmıştı.
Vergi beş yılda 100 milyar dolar getirebilirdi
Öneri, net serveti 1 milyar doları aşan Kaliforniya sakinlerinden bir defaya mahsus yüzde 5 servet vergisi alınmasını öngörüyordu. Vergi, 1 Ocak 2026’da eyalette ikamet edenlere geriye dönük uygulanacak ve aralarında düşük gelirli kişilere sağlık hizmeti sunan eyalet Medicaid programı Medi-Cal’in de bulunduğu kamu programlarına aktarılacaktı. Oylama, geçen haftaki Kaliforniya ara seçiminde yapıldı. Öneriyi ağırlıklı olarak işçi sendikaları destekledi. Savunucular, vergiden etkilenecek kişi sayısının az olduğunu; eyalette 200’den biraz fazla milyarderin toplam yaklaşık 2 trilyon dolarlık servete sahip olduğunu belirtti. Destekçiler, verginin beş yılda 100 milyar dolara kadar gelir sağlayabileceğini, bu kaynağın sağlık ve eğitim hizmetlerine aktarılabileceğini savundu. Karşı çıkanlar ise zenginlerin eyaletten ayrılabileceğini ve ekonomik büyümenin önünde engel oluşabileceğini ileri sürdü. Oylama öncesinde iş dünyası temsilcileri arasında sermaye çıkışı endişesi öne çıktı. Önerinin uzun vadede eyalete gelir kaybettireceğini savunan bir analiz yayımlandı; ancak bu değerlendirme tartışmalıydı.
Girişimciler yatırım ve şirket kontrolü kaygısını dile getirdi
Florida’da yaşayan ve kripto para odaklı Castle Island Ventures girişim sermayesi şirketinde genel ortak olan Nic Carter, oylama öncesinde TechCrunch’a verginin Florida ve Teksas gibi mali açıdan daha tutumlu eyaletlere yarayabileceğini söyledi: “Bu tür vergiler geçerse Florida ve Teksas için harika olur diye düşünüyorum.” Carter, Kaliforniya’nın sermaye oluşumunda yarı tekel konumunda olduğunu, ancak bu imkânın işlevsiz bulduğu yerel yönetim nedeniyle heba edildiğini savundu. San Francisco’daki teknoloji girişimleriyle sık çalışan Carter, verginin girişim sermayesi yatırımını kısıtlayabileceğini; kurucuların şirket hisselerinin büyük bölümünü vergi ödemek için nakde çevirmek zorunda kalabileceğini öne sürdü. Mainstreet adlı fintech holding şirketinin kurucu ortağı ve CEO’su Jesse Tinsley de kurucuların şirket varlıkları üzerinden vergilendirilmesinin onları şirketleri üzerindeki kontrollerinden vazgeçmeye yöneltebileceği kaygısını dile getirdi. Employer.com ve Recruiter.com gibi istihdam sitelerinin sahibi olan şirketi kuran Tinsley, ilk girişimini yıllar önce hayata geçirdiğini söyledi. “İşimi kendi kaynaklarımla kurdum. Üstün oy hakkı veren hisselerim var; üniversiteyi bırakmış, parasız, kredi geçmişi kötü bir itfaiyeciyken milyarlarca dolar değer biçilen bir iş kurdum. Bu verginin böyle bir şey yapabilme imkânını ortadan kaldırdığını düşünüyorum.” Tinsley’e göre öneri, girişimcileri yatırım ya da başka türde sermaye aramaya veya eyaletten taşınmaya zorlayabilirdi. Önerinin mimarlarından, UC Berkeley’de görev yapan Fransız ekonomi profesörü Emmanuel Saez, kurucuların kontrolü kaybedeceği endişesinin tasarının parçası olmadığını söyledi. Berkeley’den ekonomist Gabriel Zucman ile birlikte öneriyi hazırlayıp savunan Saez, milyarderlerin şirketlerin küçük bir bölümüne sahip olabildiğini ve hisselerin oy hakkı korunacak biçimde düzenlenebileceğini belirtti: “Servet vergisi ekonomik sahipliğinizi seyrelterek etkiler; ancak kontrol haklarını kaybetmemek için hisseler kolayca yapılandırılabilir.” Kurucuların sınırlı hisseyle güçlü oy haklarına sahip olmasını sağlayan çift sınıflı hisse yapısı da bu yöntemlerden biri. Saez, yapay zekânın Kaliforniya’daki servet artışını hızlandırdığını, ancak bu servetin az sayıda şirket ve kişide toplandığını, bunların da eyalet bütçesine fazla katkıda bulunmadığını savundu. Eyaletin milyarderlerden yılda yaklaşık 3 milyar dolar gelir elde ettiği, bu tutarın 2025 ile 2026 arasındaki toplam gelirin yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geldiği tahmin ediliyor. Öneri, halk desteğine rağmen yeterli seçmen desteğini alamadı. Karşıtlarının yürüttüğü kampanyaya Google’ın kurucu ortağı Sergey Brin gibi milyarderlerin kaynaklarından 379 milyon dolara kadar para aktarıldı; bu kaynaklar öneriyi itibarsızlaştırmayı hedefleyen çok yönlü medya çalışmalarında kullanıldı. AP’ye göre öneriye “hayır” diyenler, “evet” diyenlerin yaklaşık 10 katı para topladı. Önerinin destekçileri, benzer bir vergi teklifini 2028’de yeniden oylamaya sunabileceklerini belirtti.
