Osmanlı ve Rusya arasında 1853-1856 yıllarında gerçekleşen Kırım Savaşı, tarihin önemli dönüm noktalarından biriydi. Rusların Sinop'taki Osmanlı donanmasına yaptığı baskın sonrası, Osmanlı Devleti elde kalan gemileri modernize etme kararı aldı. Bu bağlamda, en büyük fırkateynlerden biri olan 164 metrelik Geyvanı Bahri, İngiltere'nin Liverpool kentine gönderildi. 360 mürettebatıyla 17 Haziran 1856'da Liverpool'a ulaşan gemi, burada salgın hastalıkların pençesine düştü.
ŞEHİTLERİN MEZARLIĞI ORTAYA ÇIKTI
Geminin salgın hastalıklara kurban verdiği ilk isim, 30 yaşındaki Hasan Mehmed oldu. Liverpool Nekropolisi'nde İslami usullere göre defnedilen Hasan Mehmed'in ardından, 1857 yılına kadar gemide başka askerler de hayatını kaybetti. Toplamda 30 şehidin yattığı bu yer, zamanla unutulmuş bir Türk şehitliği haline geldi. Araştırmalar sonucunda, Oxford Üniversitesi'nden Muhammed Hasanov, 170 yıl sonra şehitliği yeniden gündeme taşıdı.
YENİDEN CANLANDIRMA ÇABALARI
Hasanov, Liverpool'da yaptığı araştırmalar sırasında, Osmanlı'nın yerel yönetimle olan ilişkilerini ve mezarların korunması için alınan önlemleri keşfetti. 1890'lı yıllarda Liverpool'da Osmanlı Başkonsolosluğu kurulmasıyla birlikte, bu unutulmuş şehitlik yeniden hatırlanmaya başlandı. Ancak, mezarlığın 1914 yılında parka dönüştürülmesiyle birlikte tarih sahnesinden silindi. Hasanov, 2023'te Türkiye'nin Manchester Başkonsolosluğu ile iletişime geçerek bu durumu düzeltmek için projeler geliştirmeye başladıklarını belirtti.
