Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel sağlık alanında son yıllarda kaydedilen önemli ilerlemelere rağmen, bu kazanımların tersine dönme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda ciddi bir uyarıda bulundu. "Dünya Sağlık İstatistikleri 2026" başlıklı rapor, ilerlemenin yavaşladığına ve bazı alanlarda geriye gidiş olduğuna dikkat çekiyor.
Kazanımlar Tehdit Altında
Rapor, son on yılda milyonlarca insanın daha iyi önleme, tedavi ve temel hizmetlere erişiminden faydalandığını belirtse de, "Süregelen ve ortaya çıkan zorluklar, dünyanın 2030'a kadar sağlıkla ilgili sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden herhangi birine ulaşma yolundan hala uzak olduğu anlamına geliyor" uyarısında bulunuyor. Bu durum, gelişmeleri korumak için acil ve verilere dayalı sağlık sistemlerine yönelik önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Bu veriler hem ilerlemeyi hem de süregelen eşitsizliği anlatıyor. Birçok insan, sağlıklı bir yaşam için temel koşullardan hala mahrum bırakılıyor" diyerek duruma dikkat çekti.
Olumlu Gelişmeler ve Kalıcı Zorluklar
Rapor, bazı olumlu gelişmelere de yer veriyor. Örneğin, 2010-2024 arasında yeni HIV enfeksiyonlarında yüzde 40'lık bir düşüş yaşanmış ve tütün kullanımı ile alkol tüketiminde azalma kaydedilmiş. Ayrıca, göz ardı edilen tropikal hastalıklar nedeniyle müdahaleye ihtiyaç duyan insan sayısı yüzde 36 azalmış. Güvenli içme suyuna, sanitasyona, temel hijyene ve temiz pişirme çözümlerine erişim sağlayan kişi sayısı da önemli ölçüde artmış. Ancak, sıtma vakalarında yüzde 8,5'lik bir artış yaşanması, üreme çağındaki kadınların yüzde 30,7'sini etkileyen anemide iyileşme olmaması ve 5 yaş altı çocuklarda aşırı kiloluluk oranının artması gibi kalıcı zorluklar da raporun altını çizdiği önemli noktalar arasında yer alıyor. Kadınlara yönelik şiddetin yaygınlığı da devam ediyor.
Sağlık Sistemlerinin Kırılganlığı ve Veri Eksikliği
COVID-19 pandemisinin küresel sağlık sistemlerindeki kırılganlıkları daha da gözler önüne serdiği belirtilen raporda, pandemi nedeniyle dolaylı ölümler de dahil olmak üzere tahmini 22,1 milyon fazla ölüm yaşandığı ve bunun da yaşam beklentisindeki 10 yıllık kazanımları tersine çevirdiği vurgulanıyor. Bir diğer kritik sorun ise veri eksikliği. 2025 sonu itibarıyla ülkelerin yalnızca yüzde 18'inin ölüm verilerini DSÖ'ye bildirdiği ve neredeyse üçte birinin hiç ölüm nedeni verisi bildirmediği belirtiliyor. Bu durum, ilerlemeyi izlemeyi ve eşitsizlikleri gidermeyi zorlaştırıyor. Raporda, küresel nüfusun dörtte birinin sağlık maliyetlerinden kaynaklanan zorluklarla karşı karşıya kaldığı ve 2022'de 1,6 milyar kişinin sağlık harcamaları nedeniyle yoksulluk içinde yaşadığına da dikkat çekiliyor.
