Hillary Clinton, ABD’de ilk kadın başkan olma hedefiyle kampanya yürüttüğü dönemde Virginia’daki bir mitingde, altyapıdan yazılıma kadar farklı alanlarda istihdam yaratılacağını söyledi. Clinton, “Pek çok işimiz olacak; altyapı kurmaktan kod yazmaya kadar işler. Yeni uygulamalar yaratacağız. Pokémon Go’yu kimin geliştirdiğini bilmiyorum ama insanları Pokémon Go oynayarak sandığa nasıl götürebileceğimizi bulmaya çalışıyorum” dedi. Aradan 10 yıl geçmesine rağmen sözleri, ABD’de her Seçim Günü yeniden gündeme gelen internet şakaları arasında yer alıyor. Yapay zekâ nedeniyle bugün çoğu uygulama geliştiricisi kodunu kendisi yazmıyor. Pokémon Go ise Suudi Arabistan’ın egemen varlık fonunun tamamen sahip olduğu bir şirkete satıldı. Siyasi iletişim de internet kültürüyle daha iç içe geçti: Donald Trump ilk başkanlık döneminde Twitter’da paylaşımlar yaptı, daha sonra kendi sosyal medya platformunu kurdu; başkanlık kampanyaları meme yöneticileri çalıştırmaya başladı. Beyaz Saray basın toplantılarına podcast yayıncılarıyla içerik üreticilerini davet etti. Elon Musk da Trump yönetiminde, adını Doge memesinden alan bir danışma grubu kurdu ve uluslararası yardım programlarında kesintiye gitti. Philadelphia’da seçilmiş bir bölge komitesi üyesi olan Cesar Ruiz de Castilla, TechCrunch’a yaptığı açıklamada, “Bu çok cesur ve kendinden emin bir çıkıştı; aynı zamanda öylesine gerçeklikten kopuk ve demode duyuluyordu ki. Ana akım medyanın bunu ne kadar önemsediğini bilmiyorum ama herkes meme yapıyor, internette bu konuyu konuşuyordu” dedi.
2016’ya duyulan internet nostaljisi
2016’da oy kullanacak yaşta olmayan bazı kişiler, bu yılı kültürel bir dönüm noktası, hatta “son iyi yıl” olarak anıyor. Bu özlem, siyasetten çok yapay zekâ ürünü içeriklerin yaygınlaşmadığı internet dönemine duyulan nostaljiyle bağlantılı. Sosyal medya, algoritmik akışlarda tanınmayan kişilerin paylaşımlarını kaydırmak yerine arkadaşlarla iletişim kurmak için kullanılıyordu. Yılın başında milyonlarca kişi Instagram’da 2016’dan fotoğraflar paylaşırken, Spotify’da başlığında “2016” geçen kullanıcı listelerinin sayısı yılın ilk üç haftasında yüzde 790 arttı. Şirket, o sırada Instagram biyografisini “2016’yı yeniden romantikleştiriyoruz” ifadesiyle değiştirdi. Oysa 2016, seçimden aylar önce de internette uğursuz bir yıl olarak görülüyordu. Slate’ten bir köşe yazarı, o yılın Avrupa’da Kara Ölüm’ün yayıldığı 1348’e benzer olup olmadığını sorgulamıştı. Gen Z aktivistlerine internet memeleriyle yaşıtlarına nasıl ulaşacaklarını öğreten siyasi influencer Organizer Memes, 2016’nın çevrimiçi kültür açısından büyük bir an olduğunu belirterek, “Hepimiz oradaydık; siyasetimiz internette yalnızca daha kutuplaşmış değil, daha da bölümlere ayrılmış hale geldi. Bu, iyimser ve geride kalmış bir siyasi dönemin kalıntısı” dedi. Organizer Memes’e göre “Pokémon Go to the polls”, Facebook, Twitter ve Tumblr’ın içerikleri birbirine taşıdığı, bugünkü 25 platformlu karmaşanın henüz oluşmadığı daha ortak bir internet dönemini hatırlatıyor. Harambe adlı gorille ilgili yoğun ilgi gibi bazı dönemin simgeleri aynı kalıcılığı göstermezken Clinton’ın sözü her seçimde yeniden anılıyor. Sağda Demokratlarla alay etmek, solda ise ortak bir mahcubiyeti paylaşmak için kullanılan meme, iki siyasi kesime de hitap ediyor.
Seçim çağrısından pop kültürüne
Salı günü bir sağlık çalışanları sendikası adına sandıklarda seçmen çalışması yapan Mack Finkel, “Sınıftaki bütün çocuklar bir şakaya gülüyorsa ve öğretmen de şakaya katılıyorsa, artık komik olmaktan çıkar. Burada milenyum kuşağına özgü bir ‘cringe’ havası var; arkadaşlarımın HBO’nun ‘Girls’ dizisini yeniden izlemesinin nedeni de aynı” dedi. Clinton’ın eskiyen ve demode bulunan sözü, “Kamala is brat” memesinin öncüllerinden biri olarak da görülebilir. Eski başkan yardımcısı Kamala Harris’in savcı geçmişi, California başsavcısı olduğu dönemdeki devamsızlık yasaları nedeniyle sol eğilimli bazı genç seçmenlerin tepkisini çekmişti. Ancak Donald Trump’a karşı tek seçenek haline gelince destek gördü. Gen Z, Harris’in esprili sözlerinden Charli XCX’in 2024 yazına damga vuran “Brat” albümünün estetiğinde, gösterişli ve absürt hayran videoları üretti. Leeds Üniversitesi’nde iletişim alanında doçent olan Jess Rauchberg, “Önceden Harris hakkında gördüğüm yorumlar, California’daki başsavcılığı döneminde devamsızlık yasalarını uygulaması gibi nedenlerle ona polis demek ve onunla alay etmekti. Şimdi aynı meme tarzının bu kez bir destek ifadesi olduğunu görüyoruz” dedi. “Pokémon Go to the polls” şakalarının neden hâlâ güldürdüğü kesin değil. Sözler, Clinton’la alay etmenin yanı sıra, her yıl artan siyasi yılgınlığa rağmen oy vermeye gidenlerle dayanışmayı da ifade ediyor. Meme, seçmenleri sandığa gitmeye çağırırken sosyal medya çağında büyümenin ne demek olduğunu bilmeyen yaşlı siyasetçilere duyulan hayal kırıklığını da taşıyor.
