Dünya ticaretinde korumacılığın yükseldiği bir dönemde Çin, Afrika ile olan ticaretinde gümrük vergilerini sıfırlayarak dikkat çekici bir adım attı. Bu hamle, Pekin'in küreselleşme rüzgarını 'Küresel Güney' olarak adlandırılan gelişmekte olan ülkelere doğru yönlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
AFRİKA'YA SIFIR TARİFE YOLU
Çin, 1 Mayıs itibarıyla Afrika Birliği'ne üye 53 ülkeden yapılacak ithalatlarda gümrük vergilerini iki yıllığına kaldırdı. Bu karar, özellikle Tayvan'ı diplomatik olarak tanıyan Doğu Afrika ülkesi Esvatini'yi kapsam dışı bıraksa da, Güney Afrika, Mısır, Nijerya, Cezayir ve Kenya gibi kıtanın önde gelen ekonomilerini de kapsıyor. Daha önce en az gelişmiş 33 ülkeye yönelik uygulanan sıfır tarife politikası şimdi daha geniş bir coğrafyaya yayılmış durumda. Bu adım, Afrika'dan Çin'e kakao, kahve, narenciye ve şarap gibi ürünlerin daha düşük maliyetle ihraç edilmesinin önünü açarken, bu ürünlerin Çin pazarındaki fiyatlarını da düşürmeyi hedefliyor. Düzenlemenin ardından Güney Afrika'dan gelen elmalar, Mısır'dan portakallar ve Kenya'dan avokadoların tarifesiz olarak Çin'e ulaştığı bildirildi.
TİCARET AÇIĞI VE YAPISAL DENGESİZLİKLER
Ancak bu cömert adımın, Çin ile Afrika arasındaki giderek büyüyen ticaret açığını kapatıp kapatamayacağı ve mevcut yapısal dengesizlikleri giderip gideremeyeceği belirsizliğini koruyor. Afrika'nın Çin'e ihracatının büyük bir bölümünü ham madde ve petrol gibi ürünler oluştururken, Çin'in Afrika'ya sattığı ürünler ise daha çok katma değeri yüksek makine, elektronik ve otomobil gibi imalat ürünleri. Bu durum, 2010'da dengede olan ticaret açığının 2025 sonunda 102 milyar dolara yükselmesine neden oldu. Uzmanlar, sıfır tarife politikasının kısa vadede bu ticaret kompozisyonunu değiştirmesini beklemiyor. Orta ve uzun vadede ise Pekin'in ikili ekonomik ortaklık anlaşmalarıyla bu bağları güçlendirmeyi amaçladığı düşünülüyor. Afrika ülkelerinin temsilcileri ise ham madde ihracatçısı konumunu dönüştürmek için sanayi kapasitesinin ve tarife dışı engellere uyumun geliştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, Çin'den daha fazla destek talep ediyor.
ABD GERİLİMİ VE ALTERNATİF PAZAR ARAYIŞI
Çin'in bu hamlesi, ABD'nin küresel ticarette uyguladığı tarifeler ve korumacı politikalarla paralel bir gelişme olarak görülüyor. 2025 yılında ABD'ye ihracatında yüzde 20'lik bir düşüş yaşayan Çin, alternatif pazarlara yönelerek küreselleşme dalgasını sürdürme peşinde. Afrika, yüzde 25,8'lik oranla en fazla ihracat artışının kaydedildiği bölge olarak öne çıkıyor. Bu strateji, ABD'nin siyasi hegemonyasına karşı 'Küresel Güney' ile işbirliğini ve dayanışmayı artırma amacı taşıyor.
