Çinli şirketlerin geliştirdiği açık ağırlıklı yapay zekâ modellerinin, ABD’nin Çin’e ihracatını kısıtladığı Nvidia çipleriyle eğitildiğine ilişkin bulgular ortaya kondu. Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın bu hafta şirketten ayrıldığı; bu kararın, ihracat kontrolü ihlallerine ilişkin olası kurumsal sorumlulukla da bağlantılı olabileceği öne sürüldü. Huang, Megaspeed yöneticisi Alice Huang’la ilişkisini kabul etmişti. Nvidia çiplerini Çin’e kaçırdığı iddia edilen Megaspeed’in yöneticisi Alice Huang’ın Çin istihbaratı adına çalıştığı da ileri sürüldü.
Modellerde Blackwell izleri
Kâr amacı gütmeyen araştırma grubu Unemployment Labs’i yöneten, eski OpenAI araştırmacısı Will DePue; DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax ve Ant Group’un açık yayımladığı büyük dil modellerinin ağırlıklarını inceledi. Bu ağırlıkların, modellerin eğitiminde kullanılan çiplerin yapılandırmasına ilişkin izleri taşıdığını belirten DePue, Moonshot’ın Kimi K3 sürümleri ile DeepSeek’in V4 modellerinde Blackwell çipleriyle eğitimi gösteren bulgular saptadı. Beyaz Saray teknoloji danışmanı Michael Kratsios da bu yılın başlarında, ABD istihbarat kaynaklarına dayanarak Moonshot’ın ihracatı yasaklı Nvidia çipleri kullandığını söylemişti. ABD, Blackwell GPU’larının Çin’e veya Çin’e ait şirketlere satışını yasaklıyor. Trump yönetimi, daha düşük güçlü H200 çiplerinin ihracatına ise sevkiyatın dolambaçlı bir güzergâhtan yapılması ve ABD’nin yüzde 25 gümrük vergisi uygulayabilmesi şartıyla izin veriyor. Epoch AI, varış noktalarını gizlemeye yönelik yöntemlerle 2024 ve 2025’te yaklaşık 2 milyon gelişmiş çipin Çin’e girdiğini tahmin ediyor. Bu veriler modellerin tümüyle Nvidia çiplerinde eğitildiğini ya da ihracat kurallarının kesin olarak ihlal edildiğini göstermiyor; Çinli şirketler çiplere denizaşırı veri merkezlerinden de erişebiliyor. Epoch AI’a göre 2024 ve 2025’te Malezya’ya 275 bin Nvidia yapay zekâ hızlandırıcısı ithal edildi.
Kaçakçılık iddiaları ve Hong Kong’daki stok
Georgetown Üniversitesi Güvenlik ve Gelişen Teknolojiler Merkezi araştırmacısı Sam Bresnick, bu yaz TechCrunch’a şunları söyledi: “ABD’nin teknoloji üstünlüğünü önemsiyorsak, Çinli şirketlerin Çin ana karasında, Hong Kong’da ve Makao’da çiplere erişmesine izin vermeyip ardından Malezya’ya geçerlerse istediklerini yapabileceklerini söylemek bana hiç mantıklı gelmiyor.” Megaspeed’in iştiraki Speedmatrix, birkaç yıldır bu ticaretin merkezinde yer alıyor; şirket ABD ve Singapur hükümetlerinin soruşturmalarına konu oldu. Bloomberg cuma günü, Alice Huang’la bağlantılı bir şirketin yasaklı Nvidia çiplerini Şanghay’daki bir veri merkezine kaçırdığını bildirdi. Kısa satış araştırma şirketi Culper, mayısta Nvidia’nın Çin’den, uzaktaki veri merkezleri veya kaçakçılık yoluyla önemli gelir elde ettiğini savunan bir rapor yayımladı. Raporda Megaspeed’in Nvidia’yla ilişkisine yer verildi ve Alice Huang’ın şirketlerinin ABD çiplerine erişimi yasaklanmış Çinli firmalarca desteklendiği iddia edildi. Culper’ın Nvidia aleyhindeki pozisyonunun gerekçesi olası bir ABD baskısından ziyade, yasakların ardından Çin’in yerli çip sektörüne yeniden yönelmesiydi. Böyle bir gelişmenin, Nvidia çiplerine yönelik milyarlarca dolarlık Çin talebini ortadan kaldırabileceği belirtildi. Hong Kong’da Çin’e gönderilmeyi bekleyen yaklaşık 600 bin H200 çipinin bulunduğu bildiriliyor. Stanford araştırmacısı Graham Webster, çip talebinin büyüklüğü nedeniyle sevkiyatın durdurulmasının yerli üretimi artıracağı görüşünü benimsemedi. Gecikmenin olası nedenleri arasında ticaret anlaşması için ABD’den çok miktarda ürün alma hazırlığı ve çiplerde gözetleme teknolojisi bulunabileceği endişesi sayılıyor. ABD şirketlerinin, yapay zekâ çipleri gibi denetimli ürünleri müşterilerinin nasıl kullandığını izleme yükümlülükleri sınırlı. Jensen Huang ve Nvidia, yetkililerinin Megaspeed’in veri merkezlerinin meşru olduğunu doğrulamak için bu tesisleri ziyaret ettiğini söylemişti. Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in, şüpheli çip alıcılarını tespit edemeyen ve Nvidia yetkilileriyle fazla yakın ilişkiler kuran soruşturmacılarla ilgili haberlerin ardından görevini kaybedebileceği bildirildi.
