ABD Başkanı Donald Trump'ın, Suudi Arabistan ile nükleer iş birliği anlaşmasını onayladığı bildirildi. The Wall Street Journal'ın haberine göre, bu anlaşma, ABD'nin Suudi Arabistan'ın sivil nükleer programını desteklemesini öngörüyor. Anlaşmanın merkezinde, iki yıl sürecek ortak bir çalışmayla Suudi Arabistan'da uranyum zenginleştirmenin ticari olarak uygulanabilir olup olmadığının değerlendirilmesi yer alıyor. Eğer bu çalışma olumlu sonuçlanırsa, ABD, uranyum zenginleştirme tesisleri için kritik öneme sahip hassas teknolojiyi "kara kutu" sistemiyle kuracak.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME SÜRECİ VE KONTROL MEKANİZMALARI
Bu önemli iş birliği, ABD'nin Suudi Arabistan'ın nükleer programı üzerinde etkili bir denetim kurmasını ve programın askeri amaçlarla kullanılmasını engellemesini hedefliyor. Ancak, anlaşmanın bir diğer boyutu da dikkat çekiyor: Eğer ABD, çalışma sonunda zenginleştirmeye onay vermezse, Suudi Arabistan'ın 10 yıl boyunca kendi başına veya başka bir yabancı ortakla uranyum zenginleştirmesi yasaklanacak. Bu durum, anlaşmanın Suudi Arabistan'ın nükleer yetenekleri üzerindeki potansiyel kısıtlamalarını da ortaya koyuyor. Haberde ayrıca, Suudi Arabistan'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) daha sıkı denetimler getiren "Ek Protokol"ünü kabul etmediği hatırlatılarak, ABD ile yapılan özel denetim düzenlemesinin bu eksikliği gidereceği yönündeki savunmaya da yer verildi.
GÜVENLİK ENDİŞELERİ VE SİYASİ YANSIMALAR
Anlaşmanın detayları, güvenlik çevrelerinde de tartışmalara yol açmış durumda. Reuters'ın ismini açıklamadığı kaynaklara dayandırdığı haberler, söz konusu anlaşmanın nükleer programın silah geliştirme amacıyla kullanılmasını engelleyecek yeterli güvenlik hükümlerini içermediği yönünde iddiaları gündeme getiriyor. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman bin Abdülaziz Al Suud tarafından imzalanması beklenen "123 Anlaşması" kapsamında Kongre'ye sunulacak olan bu mutabakatın, bölgedeki nükleer silahlanma riskini artırabileceği uyarısı da yapılıyor. Eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden Robert Einhorn, "Anlaşma uranyum zenginleştirme dahil yeterli kısıtlamaları içermediği takdirde, Orta Doğu’da ve ötesinde nükleer silahların yayılması riskini artırabilir" diyerek bu endişeleri dile getiriyor. Suudi Arabistan ise nükleer programın enerji ihtiyacını karşılama ve petrol gelirlerini artırma stratejisinin bir parçası olduğunu savunuyor.
