Son yıllarda teknoloji dünyasında yaşanan hareketlilik, özellikle halka arz (IPO) ve şirket birleşme/satın alma (exit) konularında olağanüstü bir ivme kazandı. SpaceX'in halka arzı ve Anthropic ile OpenAI'nin potansiyel halka arzları, bu trendin boyutunu adeta gözler önüne seriyor. Bu devasa çıkışlar, 2000 yılından bu yana ABD'deki tüm risk sermayesi destekli teknoloji çıkışlarından daha fazla değer yaratma potansiyeli taşıyor. Bu iddia, özellikle son dönemde yapay zeka (YZ) alanına akan milyarlarca dolarlık özel piyasa fonu düşünüldüğünde oldukça dikkat çekici.
DEV ŞİRKETLERİN YÜKSELİŞİ VE DEĞER YARATIMI
SpaceX'in 1,77 trilyon dolarlık değerlemeyle halka açılması ve Anthropic ile OpenAI'nin de trilyon dolarlık değerlemelere ulaşma ihtimali göz önüne alındığında, bu üç şirketin toplamda 4 trilyon doların üzerinde bir değer yaratması bekleniyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) verilerine göre geçen yıl ABD merkezli halka arz gelirleri yalnızca 70 milyar dolardı. Bu rakamlar, mevcut teknoloji ekosistemindeki sermaye yoğunlaşmasının ve değer yaratımının ne denli büyük boyutlara ulaştığını açıkça gösteriyor.
TARİHİ BİR DÖNÜM NOKTASI MI?
Bu karşılaştırmada bazı önemli noktaları göz ardı etmemek gerekir. Bu analiz, Alibaba gibi ABD dışı şirketleri kapsamamaktadır ve "yaratılan değer" kavramı, yalnızca likit nakit yerine geniş bir perspektifte ele alınmıştır. Ayrıca, iPhone, Android'in ilk çıkışı, YouTube ve Instagram gibi büyük teknolojik gelişmelerin birçoğu zaten halka açık şirketler bünyesinde gerçekleştiği için halka arz rakamlarına dahil edilmemiştir. Buna rağmen, bu dönemde Google (2004), Tesla (2010) ve Meta (2012) gibi günümüzün en değerli şirketlerinin halka arzı gerçekleşti. LinkedIn, Slack ve WhatsApp gibi şirketlerin 20 milyar doların üzerinde değerlemelerle satılması da bu dönemin teknoloji piyasasındaki hareketliliğini destekliyor. Şirketlerin halka açılmadan önce daha uzun süre özel kalma eğilimi ve yapay zeka eğitimi gibi sermaye yoğun alanlardaki yüksek maliyetler, değerlemelerin şişmesinde etkili olmuş olsa da, bu denli büyük ölçekli halka arzlar sektörde daha önce benzeri görülmemiş bir durum teşkil ediyor.
