ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası küresel petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin ardından motorine gece yarısı uygulanacağı açıklanan 6 lira 69 kuruşluk zam iptal edildi. Bu gelişme, akaryakıt istasyonlarında zam beklentisiyle oluşan uzun kuyruklara rağmen motorin grubunda herhangi bir fiyat değişikliği olmayacağı anlamına geliyor.
PETROL FİYATLARI VE ZAM BEKLENTİSİ
Çatışmalar başlamadan önce 70 dolar civarında seyreden brent petrol fiyatı, saldırılar sonrası 80 doların üzerine çıktı. Bu durum, petrol fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına da yansıması beklentisini doğurmuştu. Zamla birlikte bazı şehirlerde motorinin litre fiyatının 70 liraya yaklaşması öngörülüyordu. Ancak gelen iptal haberiyle bu beklenti boşa çıktı.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ YENİDEN DEVREYE GİRİYOR MU?
Akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla, geçtiğimiz yıllarda kullanılan eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınması ihtimali gündemde. Hazine'nin başlattığı etki analizi çalışmasının sonuçlarına göre bu hafta bir karar verilecek. Eşel mobil sistemi, akaryakıttaki fiyat artışının Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanarak pompa satış fiyatına yansımasını engelliyor. Bu sistem, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların enflasyonist etkilerini sınırlamak için kullanılıyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın ÖTV'den karşılanmasını sağlayarak pompa fiyatlarının sabit tutulmasına olanak tanıyor. Örneğin, motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş arttığında, ÖTV aynı miktarda indirilerek pompa fiyatı değişmiyor. Fiyatlarda bir indirim olması durumunda ise öncelikle ÖTV tutarı artırılarak daha önce karşılanan vergi geri alınıyor. Bu mekanizma ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketiciyi ve dezenflasyon sürecini artan fiyatların olumsuz etkilerinden korumayı hedefliyor. Türkiye'de uygulanan eşel mobil sistemi, artan döviz kuru nedeniyle 2021 yılının son çeyreğinde kaldırılmıştı.
