Hazine ve Maliye Bakanlığı, naylon fatura olarak bilinen sahte faturalarla mücadelede yapay zeka destekli yeni bir uygulamayı hayata geçirdi. 'KAŞİF' adı verilen bu teknoloji, günde 4 milyon mükellefi tarayarak vergi kaçakçılığını anında tespit etme kapasitesine sahip.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ 'KAŞİF' DEVREDE
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi kaçıranlara yönelik sert bir mesaj vererek, "Anında tespit ediyoruz, yakalıyoruz." dedi. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir döneme girildiğini vurgulayan Şimşek, yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi ileri teknolojiler sayesinde tüm kayıt dışı faaliyetlerin anında tespit edilip işlem yapıldığını belirtti. Vatandaşları kayıt içinde kalmaya davet eden Bakan, bu tür uygulamaların hem kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadeleyi sağlayacağını hem de rekabet eşitsizliğine yol açan uyumsuzlukları gidereceğini sözlerine ekledi.
GÜNDE 4 MİLYON MÜKELLEF ANALİZ EDİLİYOR
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ile iş birliği içinde geliştirilen KAŞİF, geleneksel kural tabanlı sistemlerin ötesine geçerek makine öğrenmesiyle büyük veri setlerini analiz ediyor. Herhangi bir ön tanım veya kurala bağlı kalmadan çalışan KAŞİF, mükelleflerin davranışlarındaki değişimleri otomatik olarak algılıyor ve riskli durumları ortaya çıkarıyor. Bu sayede, sahte belge düzenleyenler ve haksız vergi iadesi talep edenler çok daha hızlı ve doğru bir şekilde belirleniyor. Uygulama, faaliyeti olmadığı halde fatura düzenleyen, kuruluşundan kısa süre sonra büyük miktarlarda sahte faturalar kesen veya bordrolu çalışanlar adına kurulan şirketlerle vergi kaçırmaya çalışanları şimdiden tespit etmeye başladı. Son üç ayda kurulan ve ticari, zirai veya mesleki faaliyeti bulunmayan 2 bin 550 mükellefin, sahte fatura düzenleme amacıyla kurulduğu ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenlediği belirlendi. Ayrıca, beyannamesinde bildirdiği KDV iadesinin haksız olduğu anlaşılan mükellefler de tespit edildi.
TESPİT EDİLENLER VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİLİYOR
KAŞİF tarafından yüksek sahte belge düzenleme riski taşıdığı tespit edilen mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kuruluna bildiriliyor. Bununla birlikte, bağlı oldukları vergi dairelerine iletilen bu mükelleflerin iş yerlerinde yoklama yapılıyor. Vergi dairelerinde oluşturulan komisyonların kararları doğrultusunda, sahte belge düzenleme amacıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor. KAŞİF, uygulamaya konulduktan kısa bir süre sonra bile önemli tespitlerde bulunarak, toptan ticaret alanında faaliyet gösteren ve hiçbir alımı olmadığı halde mükellefiyet tesis ettiği gün üç farklı fatura düzenleyen bir mükellefi belirledi. Benzer şekilde, kuruluş tarihini takip eden beşinci gün 50 milyon lira tutarında beş sahte fatura düzenleyen bir mükellef ile bir şirkette bordrolu çalışan bir kişi adına kurulan yedi şirketten altısıyla sahte belge düzenlenmesinin amaçlandığı ve bu şirketler tarafından kesilen faturaların toplam tutarının 246 milyon lira olduğu saptandı.
